Trong một khoảnh khắc hiếm hoi tại họp báo trước trận gặp Salford ở Cup FA hôm 13/2, Pep Guardiola bất ngờ tỏ ra thích thú với câu hỏi của một phóng viên BBC. Ông đùa rằng: “Cậu có muốn làm trợ lý cho tôi không?”. Điều khiến chiến lược gia người Tây Ban Nha ấn tượng không phải là sự tung hô, mà là việc phóng viên nhắc lại một bài báo do chính ông viết cách đây tròn 20 năm.
Theo tin từ DN88 sport, Năm 2006, sau khi giải nghệ, Guardiola cộng tác với tờ El Pais trong dịp World Cup tại Đức. Khi đó, ông phân tích chiến thuật của tuyển Tây Ban Nha dưới thời HLV Luis Aragones, đặc biệt là cách bộ ba tiền đạo di chuyển linh hoạt để phá vỡ khối phòng ngự lùi sâu của Tunisia. Hai thập kỷ sau, những quan điểm ấy dường như đang tái xuất trong hệ thống mà Guardiola triển khai tại Manchester City.
Một mét vuông và triết lý kiểm soát
Trong bài viết năm xưa của dn88 com, Guardiola nhấn mạnh: nếu chơi phản công, bạn có cả không gian rộng lớn; nhưng nếu chọn kiểm soát bóng, bạn phải chấp nhận thi đấu trong không gian chật hẹp. Ông gọi đó là nghệ thuật xử lý trong “một mét vuông”.
Triết lý ấy đang được tái hiện tại Man City mùa 2025-2026. Trước đây, giai đoạn 2017-2018, các cầu thủ chạy cánh như Leroy Sane hay Raheem Sterling thường bám sát biên, kéo giãn đội hình đối thủ. Nhưng hiện tại, cấu trúc của City đã thay đổi. Các tiền đạo có xu hướng bó vào trung lộ, di chuyển linh hoạt và hoán đổi vị trí liên tục.
Trong trận thắng Fulham 3-0 gần đây, bộ ba tấn công gồm Erling Haaland, Phil Foden và Antoine Semenyo thường xuyên hoạt động trong không gian hẹp. Họ neo hàng thủ đối phương ở vị trí thấp, tạo điều kiện cho tuyến dưới triển khai bóng.
Thích nghi theo nhân sự
Tại họp báo, Guardiola thừa nhận ông không còn nhiều cầu thủ chạy cánh thuần túy. Vì vậy, hệ thống phải điều chỉnh để phù hợp với chất lượng nhân sự hiện có. Triết lý kiểm soát và pressing tầm cao vẫn giữ nguyên, nhưng cách vận hành đã khác.
Đầu mùa, Man City từng tận dụng khả năng phản công của Haaland và Tijjani Reijnders. Tuy nhiên, Guardiola nhận ra rằng lối chơi trực diện quá mức có thể khiến đội hình bị kéo giãn và tăng nguy cơ phản công ngược. Khi bóng di chuyển quá nhanh, rủi ro mất kiểm soát cũng tăng theo.
Bởi vậy, trong những tuần gần đây, City có xu hướng “hãm phanh”. Họ kiểm soát bóng nhiều hơn, kiên nhẫn hơn và đặt trọng tâm vào việc chiếm lĩnh không gian trung lộ.
Bài học từ World Cup 2006
Ở World Cup 2006, tuyển Tây Ban Nha với các tiền đạo Fernando Torres, David Villa và Luis Garcia thường bó vào trong, tạo khoảng trống cho hai hậu vệ biên dâng cao. Xavi và Marcos Senna được trao quyền dâng lên khi xuất hiện khoảng trống, còn Xabi Alonso đóng vai trò mỏ neo phía sau.
Cấu trúc ấy có nhiều nét tương đồng với Man City hiện tại. Rodri là điểm tựa nơi trung tuyến, trong khi các hậu vệ biên như Rayan Ait-Nouri hay Matheus Nunes dâng cao khi đối phương co cụm vào trung lộ.
Guardiola từng viết rằng nếu tiền đạo lùi về quá sớm, họ sẽ làm tắc nghẽn không gian của tuyến giữa. Điều này cũng đúng với Man City. Nếu Foden hay Semenyo lùi quá nhanh, Bernardo Silva và Nico O’Reilly sẽ bị đẩy xuống thấp, làm giảm áp lực tấn công.
Vì vậy, yếu tố quan trọng nhất là “thời điểm”. Khi nào nên bó vào trong? Khi nào nên giữ vị trí cao? Khi nào cần lùi lại để nhận bóng? Guardiola tin rằng việc điều tiết nhịp di chuyển là nghệ thuật tối thượng.
Đối phó với phòng ngự kèm người
Guardiola gần đây nhận định bóng đá hiện đại đang chuyển dần sang xu hướng kèm người một-một, thay vì phòng ngự khu vực. Điều này khiến không gian ở trung lộ ngày càng hạn hẹp.
Để giải quyết, Man City sử dụng bộ ba tấn công bó hẹp nhằm kéo giãn hàng tiền vệ và hậu vệ đối phương. Khi các cầu thủ phòng ngự bị hút vào trung tâm, khoảng trống sẽ mở ra ở biên. Từ đó, City có thể chuyển hướng bóng nhanh sang cánh đối diện.
Trong trận gặp Salford, Guardiola không hài lòng vì các học trò luân chuyển bóng quá chậm, bỏ lỡ cơ hội khai thác khoảng trống. Theo ông, khi đối phương dồn quân về một cánh, bóng phải được đảo hướng ngay lập tức.
Sự hào phóng trong di chuyển
Một điểm thú vị trong bài viết năm 2006 là Guardiola đề cập đến “sự hào phóng” – khái niệm nói về tinh thần tập thể trong di chuyển. Ông tin rằng nếu mỗi cầu thủ hiểu rõ vai trò của mình và phối hợp nhịp nhàng với đồng đội, khoảng trống sẽ tự xuất hiện.
Tại Man City, điều này thể hiện qua việc các tiền đạo không tranh giành vị trí mà luân phiên tạo khoảng trống cho nhau. Khi Haaland kéo trung vệ ra khỏi vị trí, Foden có thể khai thác khoảng trống phía sau. Khi Marmoush trì hoãn việc lùi về, tuyến giữa có thêm thời gian để dâng cao.
Chính sự đồng bộ ấy giúp City duy trì quyền kiểm soát và hạn chế nguy cơ phản công.
Triết lý không đổi, hình thái thay đổi
Guardiola thường bị cho là HLV cứng nhắc, nhưng thực tế ông luôn điều chỉnh hệ thống dựa trên nhân sự. Tư tưởng cốt lõi – kiểm soát bóng, pressing, tạo ưu thế quân số ở khu vực trọng yếu – vẫn giữ nguyên. Tuy nhiên, cách thức triển khai linh hoạt theo từng giai đoạn.
Man City hiện không còn phụ thuộc hoàn toàn vào các cầu thủ chạy cánh bám biên như trước. Thay vào đó, họ khai thác chiều sâu trung lộ, kéo giãn đối thủ bằng chuyển động thông minh và chọn thời điểm chính xác.
Hai mươi năm trước, Guardiola viết về việc xử lý trong “một mét vuông”. Hai mươi năm sau, ông vẫn trung thành với triết lý ấy, nhưng áp dụng nó theo cách phù hợp với bóng đá hiện đại và đội hình trong tay.
Kết luận
Từ bài báo năm 2006 đến thực tiễn năm 2026, Pep Guardiola cho thấy sự nhất quán đáng kinh ngạc trong tư duy chiến thuật. Dù hình thái đội bóng thay đổi theo thời gian, niềm tin vào kiểm soát bóng và nghệ thuật khai thác không gian hẹp vẫn là kim chỉ nam. Man City hôm nay là minh chứng sống động cho việc một triết lý bền bỉ có thể thích nghi và tiếp tục tỏa sáng qua từng thế hệ cầu thủ.
